Bir Anarşistin Kaza Sonucu Ölümü - Dario Fo
1969'da Milano'da Duomo Meydanı yakınlarında bir bomba patlar. On altı kişi yaşamını yitirir. Polis olayı anarşistlerin yaptığı kanısına varır ve aralarından birini, Pinelli'yi, tutuklar. Tutuklanmadan kısa bir süre sonra Pinelli, emniyetin penceresinden aşağı atılır.
1969'da Milano'da Duomo Meydanı yakınlarında bir bomba patlar. On altı kişi yaşamını yitirir. Polis olayı anarşistlerin yaptığı kanısına varır ve aralarından birini, Pinelli'yi, tutuklar. Tutuklanmadan kısa bir süre sonra Pinelli, emniyetin penceresinden aşağı atılır. Onun ölümü polisin ironik açıklaması gibi "bir anarşistin kaza sonucu ölümü" değil, bir cinayettir. Ama tabii resmî yorumda "kaza sonucu" açıklaması yapılır ve dosya arşive kaldırılır. Suçu henüz sabit görülmeyen anarşist, aslında sadece şüpheli bir kişidir. İşte Dario Fo bu olaydan etkilenerek yazıyor oyununu, 1970'te de ilk kez sahneleniyor.
Oyunun sonunda yazdıklarından öğreniyoruz tüm bu detayı. Bir de sanat üzerine söylediklerine baksanıza:
"Sanatı siyasetten, felsefeden, ideolojiden ayırmak çok tehlikeli. Sanat diğerlerinden arındırılırsa saf, temiz kalabilir mi? Sanat kirlidir, bozuktur. Saf, temiz sanat olamaz, çünkü sanat yaşama kuvvetli bağlarla bağlıdır. Shakespeare kendi döneminin siyasetini olduğu gibi oyunlara yansıtmıştır. Hamlet, tamamıyla Elizabeth dönemini eleştiren bir oyundur. Shakespeare'in tüm klasiklerini önemsedim. Brecht de bu anlamda çok önem verdiğim bir yazardı. Ama özellikle Orta Çağ 'Comedis dell'Arte' oyunları beni çok etkiledi."
Geleyim oyuna. O kadar iyi yazılmış bir dram ki mutlaka okumalısınız. İroni, kinaye, mizah, humor, ne ararsanız var. Emniyet müdürlüğüne yolu düşen(!) bir deli ortalığı birbirine katmaya hazır, hazır da bunu sakince yapması lazım. Neme lazım, deliliği anlaşılırsa ne yaparız? Kendini parmaklıklar arkasında bulur, gerçekler de ortaya çıkmaz. Kaza sonucu ölen bir anarşistin okuduğu dosyasındaki tutarsızlıkları onlara itiraf ettirmeden yakalanmamalı. Deliyken dâhi rolüne soyunmalı, ancak öyle gelebilir hepsinin üstesinden. O zaman hodri meydan...
Öyle güzel tavına getirip al aşağı ediyor ki bu deli, sistemi, okurken içinizin yağları eriyor. Absürdün hakkından bir deliyle geliyor Fo. Tüm akıllıların(!) gözüne gözüne sokuyor olanları. Okura da bu sözcük oyunlarının sağanağı altında dans etmek kalıyor sadece.
Türkçeye tiyatro sanatçısı ve oyuncu Füsun Demirel çevirmiş oyunu. Dario Fo ve eşi Franca Rame'nin birlikte yazdığı yirmi yedi oyunun çevirisi de Demirel'e ait. Yıllardır sahneleniyor ama bir türlü gitme fırsatım olmadı, bu kış yakalarsam oyunu koşa koşa gideceğim izlemeye.
Merhaba, ben Neslihan Bayram Yavuz. Çok geç de olsa fark ettim ki okumak yetmiyor, okuduklarımı paylaşmak da istiyorum. Böylece okuduklarım hakkında duygu ve düşüncelerimi anlatmaya karar verdim. Tam da bu sebeple her hafta cuma günü "Sayfalar Arasında" konseptiyle sizinle buluşuyorum. Kitaplarla kurduğum bağı yazdıklarım aracılığıyla sizinle paylaşıyor, kimi zaman bir klasikle kimi zaman modern bir eserle sizlerle buluşuyorum. Edebiyatın gücünün bizi birleştirdiği ortak noktada sizinle aynı dili konuştuğumu bilerek yazmaya devam ediyorum.
