You’re Next: Bir Aileyi Öldürmek İçin Eve Girmek Gerekmez Sinemada Şiddetin Kökleri: Kıskançlık, Miras ve Bastırılmış Öfke
Sabah kahvaltısında, akşam yemeğinde ve günün herhangi bir saatinde birlikte yemek yediğimiz, aynı masaya oturduğumuz ailemizle aramızdaki bağlar ne durumda?
Yemek masası sadece ailemizle yemek yediğimiz bir alan değil, içimizdeki hiyerarşinin, yakınlığın, sevginin, sırların, öfkenin, dışlanmanın ve yıllarca söylenmemiş cümlelerin aynı anda zihnimizde görünür hâle geldiği bir mekân. Bu masaya oturduğumuzda, aynı yemekleri yesek de aynı hisleri yaşamıyoruz. Bazılarımıza yemek işkence gibi gelirken, birimize ziyafet gelebiliyor. Peki sıradan bir aile yemeği en tehlikeli formuna nasıl dönüşür?
Senaryoda karakterler yaratılırken, genellikle kardeşler, aileler ve çiftler ortak duygular ve benzer özelliklerle yaratılır ki onların gerçek hayatta da sanki bir bağları varmış gibi hissedilmesi sağlanır. Bir anne ve çocuğu, bir abla ve kardeşi ya da evli bir çift mutlaka kalabalık arasından sıyrılmalıdır çünkü birbirlerine olan bağları bunu gerektirir.
You’re Next filminde kurallar nasıl?
Davison ailesinin bir akşam şehirden uzak evlerinde toplanmalarını konu alan film, başlangıçta hepimizin içinde bulunduğu kalabalık aile yemeklerinden biriydi. Fakat tanıdık kötü hisler vardı: fiziksel olarak aynı masada olmalarına rağmen, duygusal olarak çok uzaklardı. Kardeşler arası rekabet, birbirini küçümsemeler, ekonomik farklar, ailede kimin başarılı ya da daha değerli olduğu ve yıllardır biriken kırgınlıklar, henüz katliam başlamadan bile görünmeye başlamıştı. Bu noktada filmde görüyoruz ki seyirciye işlenen etken şudur: Şiddet dışarıdan gelen birileriyle başlamayacak; asıl şiddet çok daha önceden aile ilişkilerinde görünmeye başladığı için ilk hamle buradan gelecektir.
Aile Sofrası ve Çatışma Başlangıcı
You’re Next filminin en önemli tercihlerinden biri, senaryodaki katliam başlamadan önce seyircinin Davison ailesinin nasıl oluşturulduğunu göstermesidir. Filmin ilk dakikalarında gördüğümüz gibi, aile bireyleri bir araya geldiklerinde sıcak bir buluşmadan çok, uzun süren bir rekabet ve ertelenmiş hesaplaşmanın içinde yavaşça gezinirler. Özellikle de kardeşler arasında geçen diyaloglarda, sevginin yanında rekabetin açıkça hissedildiği, zaman zaman da küçümseyici, imalı ve sert tavırlar masada hızla yükselen gerilimlere sebep olur. Bu tür sahneler aslında seyirciye güvensizliği önceden aşılamak ve henüz ciddi bir fiziksel tehdit yokken bile ortamı germek için tasarlanmıştır. Filmin içerisinde, sahneler arasındaki gerilim aile açısından asla fiziksel şiddetle değil; küçük, gündelik, her ailede meydana gelebilecek ve normalleşen gerilimlerle başlar. Bu gerilimler seyirciye önemsiz gelebilir ama dramatik pencereden bakarsak bu ayrıntılar önemlidir çünkü her biri, karakterlerin birbirlerine karşı taşıdıkları her hissin daha sonra panik anında nasıl yüzeye çıkacağının habercisi olacaktır.
Dışarıdan Gelen İlk Saldırı
Saldırı, fiziksel şiddetin ve katliama yol açacak olayların başlangıcıdır. Her şeyin başladığı an sıradan bir yemek ortası veya sohbet anında değil, karakterlerin birbirine tamamen güvenmedikleri anda başlar. Bu sebeple de dışarıdan birisi aileye saldırdığında işi gayet kolay olacaktır. Aynı masaya oturmak, bir aile olmak, nasıl yakınlık kurduklarını değil, aslında ne kadar uzak olduklarını gösterir.
Sinemada home invasion, yani “ev baskınları” anlatımında temel tehdidin dışarıdan geldiğini, yabancılar veya düşmanlarca gerçekleştirildiğini biliyoruz. Bu sebeple temel korkusu nettir: Eğer evin seni dışarıdan koruyamazsa, neresi koruyabilir?
Filmde Davison ailesinin sorunu burada, rahatsız edici noktada başlar çünkü film ilerledikçe gerçek tehdidin sadece eve giren maskeli saldırganlardan ibaret olmadığı anlaşılacaktır. Şiddetin kaynağı çok yakında, içeridedir: ailenin tüm üyeleri. Yani artık “Eve kim girdi?” diye sormak yerine “Bu evde kime güveneceğim?” diye sorulmalıdır.
Film böylece aile kavramına oldukça karanlık bir yerden yaklaşır. Kıskançlık, ekonomik çıkar ve yıllardır bastırılan değersizlik duygusu belirli bir noktadan sonra aile bağından daha güçlü hâle gelebilir.
Kardeşlik, sevginin yanında rekabeti de taşıyabilir. Aile mirası yalnızca para bırakmaz; kırgınlık, karşılaştırma ve güç mücadelesi de bırakabilir. Film boyunca ailenin maruz kaldığı şiddetin ana sorumluları dışarıdan eve giren maskeli saldırganlar olsa da aile üyelerinin kendilerini korumaktan çok birbirlerine tuzak kurmalarını da net şekilde görürüz. Fakat söz konusu bu gecede evde aile üyeleri dışında başka birisi vardır: misafir.
Ailenin Dışındaki Kişi Neden En Güçlü Karakterdi?
Filmin önemli karşıtlıklarından biri, misafirin ‘gücü elinde tutan kişi’ olarak gösterilmesi üzerinden kurulur. Misafir, Davison ailesinin bir üyesi değildir. Eve içlerinden birisinin partneri olarak gelir ve doğal olarak grubun içinde en yabancı karakterlerden biridir. Fakat saldırı başladığında evdeki en hazırlıklı, en soğukkanlı ve en işlevsel kişi olduğu ortaya çıkar.
Bu tuhaf karşıtlık, filmin aile fikrine yönelik eleştirisini daha da güçlendirir. Yıllardır birbirlerini tanıyan ve aynı aile sisteminin içerisinde büyümüş karakterler kriz anında birbirlerine güvenmekte ve organize olmakta zorlanırken, dışarıdan gelen herhangi bir misafir hızla durumu analiz eder. Kapıları güvence altına alır, saldırganların davranışlarını okumaya çalışır ve hayatta kalmak için aktif biçimde strateji üretir.
Katliam Neden Masada Başlıyor?
You’re Next'in aile yemeğini merkezine alması bir tesadüf değildir. Yemek masası, bütün karakterleri aynı fiziksel noktada toplarken aralarındaki görünmez mesafeleri açığa çıkarmak için ideal bir alan olarak sembolize edilmiştir. Yalnızca birkaç dakika içinde kavgaları, kıskançlıkları, öfkeleri ve dışlanmışlıkları bize gösteren bir sembol.
Bu nedenle katliamın aile yemeğini bozduğunu söylemek basit kalır; katliam aslında aile yemeğinde zaten var olan bozukluğu görünür hâle getirir.
Sona Doğru
Dış dünyadan tamamen uzak, ailemizle toplandığımız yer yemek masası olarak düşünülse de aslında ailenin kendisi, kendi içimizde dağınık yaşadığımız, zaman zaman bize miras kalan iyi ve kötü özelliklerin dış dünyada gezinmesinden ibarettir. Hatta bazen insanlar bize baktıklarında annemizi, babamızı veya ailemizden insanları anımsarlar. Çünkü ailemiz bize miras bırakırken sadece maddiyatı değil, genetiğimizi ve özelliklerimizi de bırakırlar.
You’re Next her şeyi bozan bir film. Ev saldırıya açık, aile ise içeriden parçalanmış. Bu yüzden filmde katliam kapı kırıldığında başlamaz. Çok daha önce, herkes aynı masaya oturduğunda zaten başlamıştır.
Ben Sıla Parla, Sinema, medya, hikâye anlatıcılığı, suç ve toplumsal meseleler üzerine araştırıyor ve yazıyorum. Özellikle sinema çözümlemeleri, korku sineması, suçun sinema ve medyadaki temsili, medya analizleri ve kültürel anlatılar üzerine çalışıyorum. Bunun yanı sıra kriminoloji ve adli vaka araştırmalarıyla ilgileniyor, bu alanları zaman zaman sinema ve medya çalışmalarıyla bir araya getiriyorum.
