Asimetrik Tehditlerin Gölgesinde Orta Doğu: Kritik Altyapı Güvenliği ve Jeopolitik Riskler

AA

Dijital çağın getirdiği karşılıklı bağımlılık, güvenliğin tanımını radikal bir biçimde değiştirmiştir. Bugün küresel finans sisteminin, devlet bürokrasisinin ve ticari istihbaratın omurgasını oluşturan internet, sanıldığının aksine soyut bir "bulut" değil, okyanus tabanına döşenen fiber optik kablolara dayalı son derece maddi ve kırılgan bir altyapıdır. Küresel veri trafiğinin yaklaşık yüzde 17’sinin geçtiği Kızıldeniz ve Bab’ül Mendep Boğazı, bugün sadece enerji tankerlerinin değil, modern medeniyetin sinir sisteminin de geçtiği en kritik stratejik darboğaz haline gelmiştir. 2024 yılı başında AAE-1, Seacom ve TGN-Gulf gibi kritik kablolarda yaşanan kesintiler, bu tehdidin teorik bir senaryo olmaktan çıkıp fiziksel bir gerçekliğe dönüştüğünü kanıtlamıştır.

Mevcut konjonktürde Kızıldeniz’de yaşanan kriz, klasik güvenlik teorilerindeki devlet tekelinin kırılmasına dair çarpıcı bir örnek sunmaktadır. Yemen’deki Husiler gibi devlet dışı aktörlerin, gelişmiş donanmalara sahip olmadan, asimetrik yöntemlerle küresel veri akışını tehdit edebilmesi, güç projeksiyonu kavramını yeniden tartışmaya açmaktadır. Geleneksel olarak deniz yollarını korumak için tasarlanan ABD öncülüğündeki donanma güçleri, su yüzeyindeki seyir güvenliğini sağlamakta yetkin olsa da deniz tabanındaki kablolara yönelik sabotaj tehditlerine karşı doktrinel bir boşluk yaşamaktadır. Bu durum, "maliyet-etkinlik" dengesini devlet dışı aktörler lehine çevirmekte; ucuz ve basit yöntemlerle trilyon dolarlık dijital ekonomiyi rehin alma kapasitesi, Batı’nın hegemonik gücünü sınırlandırmaktadır.

Bu güvenlik zafiyeti, Orta Doğu siyasetinde yeni bir ittifak arayışını ve altyapı mimarisini zorunlu kılmaktadır. Bölgesel güçler, güvenilmez hale gelen deniz yollarına olan bağlılığı azaltmak adına, karasal bağlantı yollarına yönelmektedir. Bu bağlamda, Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru gibi projeler, sadece bir ticaret yolu değil, aynı zamanda bir güvenlik hattı olarak okunmalıdır. Gazze’deki savaşın yarattığı diplomatik krize rağmen, Dubai’den Hayfa’ya uzanan lojistik hattın işlemesi, bu projenin "tekno-stratejik" gerekliliğini ispatlamıştır. Veri ve enerjiyi Kızıldeniz’in riskli sularından çıkarıp; BAE, Suudi Arabistan, Ürdün ve İsrail üzerinden karasal bir hatla Akdeniz’e ulaştırma planı, bölgedeki jeopolitik ekseni denizden karaya doğru kaydırmaktadır.

Bu stratejik kayma, kaçınılmaz olarak bölgede kazananlar ve kaybedenler dengesini de değiştirecektir. 19. yüzyıldan beri Süveyş Kanalı sayesinde Doğu-Batı ticaretinin tartışmasız bekçisi olan Mısır, bu yeni denklemde en büyük jeopolitik riskle karşı karşıya olan aktördür. Husi saldırıları sonrası Süveyş Kanalı gelirlerinin %40-50 oranında düşmesi, Kahire için tehlike çanlarının çaldığını göstermektedir. Veri ve ticaret trafiğinin alternatif "Karasal Köprü" projeleriyle İsrail ve Körfez hattına kayması, Kahire’nin rantier devlet gelirlerini ve diplomatik pazarlık gücünü erozyona uğratma potansiyeline sahiptir. Dolayısıyla, kabloların güzergâhı üzerindeki bu rekabet, Mısır ile Körfez-Levant ekseni arasında sessiz ama derin bir çıkar çatışmasının habercisidir.

Öte yandan, konunun küresel boyutu ABD ve Çin arasındaki "Büyük Güç Rekabeti"nden bağımsız düşünülemez. Washington, bölgedeki dijital altyapıyı "Temiz Ağ" inisiyatifleri ve Amerikan teknoloji devleri üzerinden kontrol etmek isterken; Pekin yönetimi "Dijital İpek Yolu" ve Pakistan üzerinden geçen PEACE kablosu gibi girişimlerle kendi veri egemenliği alanını inşa etmektedir. Kızıldeniz’in altı, bu anlamda istihbarat toplama faaliyetlerinin ve siber casusluğun fiziksel sahasına dönüşmüştür.

Sonuç olarak, Orta Doğu’da şahit olunan bu süreç, petrol için verilen 20. yüzyıl savaşlarının, 21. yüzyılda veri otoyolları için güncellenmiş halidir. Bölgesel istikrar, artık sadece sınırların güvenliğiyle değil, bağlanabilirliğin güvenliği ile ölçülmektedir. Kızıldeniz’deki fiber optik kablo krizi, modern dünyada egemenliğin, toprak parçalarından ziyade, bilginin akış hızı ve yedeklenebilirliği üzerinde şekillendiğini kanıtlayan en somut uluslararası ilişkiler laboratuvarıdır.

Nagihan Toka

Kaynakça

- Al Jazeera. (2025, September 7). Internet disruptions in Middle East and South Asia after Red Sea cable cuts. https://www.aljazeera.com/news/2025/9/7/internet-disruptions-in-middle-east-and-south-asia-after-red-sea-cable-cuts

- Almuthanna. (2024, March 13). Houthi attacks in Red Sea threaten internet infrastructure. WCYS. https://wcys.org/houthi-attacks-in-red-sea-threaten-internet-infrastructure/

- Sykes, C. (2025, November 3). Is Red Sea cable sabotage a sign of next maritime security frontier? The National. https://www.thenationalnews.com/business/energy/2025/11/03/is-red-sea-cable-sabotage-a-sign-of-next-maritime-security-frontier/

- Wintour, P. (2024, February 5). Houthis may sabotage western internet cables in Red Sea, Yemen telecoms firms warn. The Guardian. https://www.theguardian.com/world/2024/feb/05/houthis-may-sabotage-western-internet-cables-in-red-sea-yemen-telecoms-firms-warn