Evlerden Uzak -Marilynne Robinson

İki kız çocuğu: Ruth ve Lucille. Önce anne kaybı, baba zaten ortada yok. İlk kez tanıştıkları anneanne ile yaşam ve tabii yeni bir kasaba, yeni bir yaşam biçimi. Çok soğuk, her yer buz tutuyor. En çok da anneanne öldükten sonra. Sıra anneannenin görümcelerinde, çünkü görünürde başka bir akraba yok, şimdilik. Bu iki bekar kadın için çocuk bakmak muamma derken çıkagelen teyze. Şimdi sahnede o var, ama oyun dramdan ziyade trajedi. Başrolde Ruth, kız kardeş ve teyze yardımcı rollerde.

Ruth, en parlakları, zira anlatıcı. En korunmaya muhtaç olan, en sığınması gereken, en işin içinden çıkamayan, en sevgi isteyen, en var olmaya çalışan; görünmediğinden, bir hayalet olduğundan belki de... Teyze Sylvia'nın anlaşılmaz ve nedeni bilinmez eylemlerini sessizce kabul eden, sorgulamayıp itaat eden, gücü kuvveti de olmayan Ruth'un, onun çaresizliğini tetikleyen teyzenin ellerine tamamen kalması için kız kardeşi Lucille'in de yolunu çizmesi gerekiyor. Rolünü oynayıp sahneyi bu ikisine bırakıyor Lucille. Kaderlerini birlikte yazıyorlar böylece.

Yalnızlık ve cinayete meyil dışında dinî gayretkeşlikten muztarip kasabaya -orman yangınıdır, seldir, kar fırtınasıdır, efendime söyleyeyim, yukarıda dediğim yalnızlık ve dinin hüküm sürmesinden kaynaklanan hiddet ve aşırılıktır, ailelerin iç içeliğinden doğan şiddettir- Robinson'un biçtiği rolün büyüklüğü de tartışılmaz. Trajedinin çoğu zaman sessiz kahramanı kendisi. Arkada hep var, usul usul hareket etmede, iteklemekte herkesi. Kasabayı daraltıp eve inelim şimdi. Dedenin bir mimar gibi her şeyi hesaplayıp yaptığı, her doğal afetten kendini kurtaran ev içindekilere bir mezar sunacak adeta. Yatmak mı kalkıp gitmek mi? İçinde çürümek mi? Çürümek için eve gereksinim duymamak mı ya da? Böyle böyle nihayete ereceğiz, öküz de gelip böğrümüze oturacak.

Romanı Birgül Oğuz çevirmiş. "İstasyon"unu okumuş ve kalemini çok sevmiştim Oğuz'un. Bir kitabı daha var elimde, bu vesileyle onu da aklıma düşürmüş olayım. Şiirsel bir dil hâkim çeviriye. Hem Robinson'dan hem Oğuz'dan olsa gerek.

Neslihan Bayram Yavuz