Ready or Not ve "Final Girl": Son Kalan Kadın Ne Anlama Geliyor?

IMDB

Ready or Not 2: Here I Come, Matt Bettinelli-Olpin ve Tyler Gillett ikilisinin yönetmenliğinde çekilen ve 2019’daki ilk filmin doğrudan devamı olarak kurgulanan bir korku-komedi olarak sinemalarda yerini alıyor. Filmde Grace karakteriyle geri dönen Samara Weaving’e, devam filminde öne çıkan isimlerden biri olarak Kathryn Newton eşlik ediyor.

İlk filmin ardından hikaye genişletilerek, yalnızca bir aileyle sınırlı kalmayan, birden fazla elit grubun dahil olduğu ölümcül bir oyuna dönüşüyor; bu yapı içinde evlilik kurumu, sınıfsal ayrıcalık, servet ve dünyanın gizli güç odakları tarafından yönetildiğine dair komplo anlatıları öne çıkıyor. Ready or Not’un kısa sürede korku izleyicisi arasında camp estetiğiyle kültleştiği sıklıkla belirtilirken, bu yeni film de korku hayranlarının yakından tanıdığı “final girl” figürünü yeniden düşünmek için bir zemin sunuyor.

“Final girl” kavramı, korku sinemasında katliamdan sağ çıkan ve hikayenin sonunda hayatta kalan kadın karakteri tanımlamak için kullanılır; bu figür çoğu zaman anlatının son tanığı ve taşıyıcısıdır. Türün en bilinen örnekleri arasında Scream'den Sidney Prescott, Halloween'den Laurie Strode ve Alien'dan Ellen Ripley gibi karakterler anılır. Bu figürün bir yandan erkek şiddetinden kurtulan ve hayatta kalan bir özne olarak güçlendiği, diğer yandan ise belirli davranış kalıplarına (dayanıklılık, “ahlaki” konumlanma, hayatta kalma stratejileri) sıkıştırıldığı yönünde değerlendirmeler yapılır. Bu bağlamda Grace’in ikinci filmde yalnızca hayatta kalmaya çalışan bir karakter değil, aynı zamanda seçim yapmak zorunda bırakılan bir özneye dönüşmesi, örneğin evlilik yoluyla sistemi yeniden üretme ihtimali, bu figürün özgürleştirici mi yoksa yeniden kurucu mu olduğu sorusunu açık tutar.

Psikolojik açıdan final girl, çoğu zaman travma sonrası dönüşümün bir temsili olarak ele alınır. Bu tür anlatılarda karakterin maruz kaldığı şiddetin, onu pasif bir kurbandan aktif bir özneye dönüştürdüğü öne sürülür. Ancak bunun aynı zamanda bir “uyum sağlama” biçimi olup olmadığı da tartışılır: karakter gerçekten güçlenmekte midir, yoksa yalnızca şiddetin kurallarını içselleştirerek hayatta kalabilir hale mi gelmektedir? Ready or Not 2: Here I Come’da Grace’in tekrar eden bir ölüm oyununa sokulması, bu döngüselliği daha görünür kılar.

Toplumsal cinsiyet perspektifinden bakıldığında ise final girl figürünün çoğu zaman kadınlık normlarıyla gerilimli bir ilişki kurduğu ifade edilir. İlk filmde “gelin” kimliği üzerinden kurulan anlatı, evlilik kurumunun ölümcül bir ritüele dönüşmesiyle zaten ironik bir yapı kurarken, devam filminde bu yapı daha da genişletilerek sınıf, soy ve iktidar ilişkilerine bağlanır. Bu bağlamda, kadının sisteme dahil olması (evlilik yoluyla) ile sistem tarafından yok edilmesi arasında kurulan ikilik, final girl’ün konumunu daha karmaşık hale getirir.

Ancak en belirleyici tartışma alanlarından biri şiddet ve seyir etiği etrafında şekillenir. Korku sinemasında final girl figürünün sıklıkla yoğun fiziksel ve psikolojik şiddete maruz bırakıldığı, bu şiddetin de çoğu zaman seyirlik bir haz nesnesine dönüştüğü yönünde eleştiriler bulunmaktadır. İzleyicinin karakterle özdeşleşmesi beklenirken, aynı anda onun acısını izlemekten haz duyması çelişkili bir konum yaratır. Ready or Not 2: Here I Come’ın “daha kanlı ve daha aşırı” bir anlatı kurduğu yönündeki yorumlar düşünüldüğünde, bu durumun daha da görünür hale geldiği söylenebilir.

Bu nedenle final girl figürü üzerine yapılan tartışmalarda, onun yalnızca hayatta kalan karakter olarak değil, aynı zamanda şiddetin nasıl temsil edildiği ve tüketildiği sorularının merkezinde yer alan bir figür olarak ele alındığı görülür. Bu figürün güçlenme anlatısı sunduğu kadar, şiddeti yeniden üreten bir seyir ekonomisinin parçası olup olmadığı da tartışmaya açık bırakılmaktadır.

Zehra Ekin Can