Taş Taş Üstünde - Wieslaw Mysliwski

"Taş taş üstünde/ Taşın üstünde taş." Bu dünyadan göçerken mızıkayla bir şarkı çalınacak olsa yaşamında duyduğu tüm şarkılar içinden bir tek bunu seçecek Szymek'in romanını yazmış Mysliwski. Ama ne roman... Su gibi akıyor da su gibi hafif olamıyor maalesef, sizi yerden yukarıya kaldırmıyor. Her türlü duyguyu yaşatıp yaşatıp işte hayat kimileri, hayır, pek çokları için, malum savaşı ve sonrasını yaşayanlar için tam da böyle geçti dedirtiyor, demenizi istiyor, bunu sizden talep ediyor başından sonuna kadar hem de okura hiç nefes aldırmadan.

Bir ülkenin, insanının destanı da diyebiliriz roman için. Mysliwski öyle başarılı ki hayatı anlatmada insan, toprak, hayvan, eşya... onun kaleminde satırlara işleniyor, satırlar birbirinin ardından koşup duruyor, ekleniyor birbirine, devasa bir anlatıya dönüşüyor.

Köy yaşamının gündelik dertleri, insanların birbirleriyle kurdukları hem samimi ilişkiler hem çıkar ilişkileri, toprağa olan bağlılıkları, yemeleri, içmeleri, eğlenceleri, umutları ve hayalleri derken özellikle II. Dünya Savaşı ile değişen hayatları ve savaş sonrası kaldıkları yerden devam etmeleri usta bir anlatıcı olan Mysliwski ile ete kemiğe bürünüyor. Savaşı ve anlamsızlığını bir hayatın içine yedirip çok iyi anlatanlardan Mysliwski.

Romanın kahramanı Szymek ve ailesinin anlatıldığı romanda Szymek'e kimi zaman kızıyor kimi zaman hak veriyorsunuz. Tüm duyularınızı harekete geçiren, yeri geldiğinde kendini sevdiren çoğu zaman da sizi sinirlendiren Szymek ne kadar tipik bir taşralı derken kendini aşıyor farklı kimliklerle karşınıza çıkarak şaşırtıyor. Her zorlukta ayakta kalmayı bir şekilde başararak romanın bel kemiği olmaya devam ediyor, eğilse de bükülmüyor.

Biraz sıralı biraz sırasız bir anlatımla, ileri geri gidip gelerek o an anlatmadıklarını başka bir bölümde anlatarak hikâyeyi parçalardan bütüne ulaştıran Mysliwski'ye beni bu dünyadan alıp kendi dünyasına götürdüğü için teşekkürü borç bilirim.

Diğer teşekkürüm de Mysliwski'nin evrenine girmemi sağlayan Neşe Taluy Yüce'ye tabii ki. Bu nasıl güzel bir çeviridir? @neszhka

"Fasulye Ayıklama Sanatı Üzerine Bir Tez"i ne kadar beğendiysem "Taş Taş Üstünde"yi de o kadar çok beğendim.

Neslihan Bayram Yavuz